Thích bài này

What Happened to Monday - Bị đánh giá thấp ở nước ngoài, trở thành ‘siêu phẩm’ tại Việt Nam


Sáng nay tôi đọc được bài review What Happened to Monday của anh Phan Xine và cái tính tò mò của tôi nổi lên nên đã đọc cả những bình luận cũng như những lượt chia sẻ của bài viết ấy. Có những lời đồng tình và rất đông những câu chê trách vì đã lỡ chê bộ phim mà họ xem là tuyệt vời. Mượn một câu trong bài viết mà tôi cảm thấy hợp ý mình nhất: 

Thật ra, nó hợp với rất nhiều kiểu khán giả thích được thấy mình thông minh vì có thể theo được một phim “có vẻ trí tuệ”.

Ở Việt Nam không có một công cụ hay website nào để đo độ phủ sóng của một bộ phim hoặc những lời khen ngợi và bình luận về bộ phim ấy. Vậy nên tôi sẽ sử dụng những con số từ các trang đánh giá phim tại Mỹ quen thuộc nhất. What Happened to Monday được khán giả chấm 6,9 điểm trên IMDb, 6,4 điểm từ người dùng của Metacritic và 68% người xem trên Rotten Tomatoes yêu thích với điểm số trung bình là 3,7/5 (tức 7,4). Điểm số phê bình dành cho phim thấp hơn hẳn, 47 điểm Metascore và chỉ nhận 59% bình luận tươi trên Rotten Tomatoes.

Con số trên có vẻ cho thấy bộ phim không được lòng giới phê bình và khán giả Mỹ cũng chỉ chấm bộ phim ở mức trung bình. Dù nói phim ảnh là nghệ thuật và nghệ thuật thì phụ thuộc từng cá nhân nên chuyện hay dở khen chê ra sao là tùy ở từng người xem, từng góc độ nhưng khi đánh giá một vấn đề thì tính cá nhân cần dẹp sang một bên để tin vào con số, vì con số là thứ chân thật nhất để nói lên mọi thứ. Có thể phản biện con số mà tôi sử dụng ở đây cũng đến từ cá nhân nhưng không phải trong những thống kê thì không gian mẫu lớn cũng như số cá thể tham gia đông tức là có mức tin tưởng phần nào.

 

Thật tiếc, như nhắc ở trên là ở Việt Nam không có một công cụ để đo mức độ phổ biến hay điểm bình luận khán giả một cách tin cậy. Cũng vì thế, khó mà xác định bộ phim đang ở mức Overrated hay Underrated. Tôi từng nhắc đến trong một bài viết về Overrated là chuyện một bộ phim hay cá nhân được đánh giá cao hơn hay thấp hơn so với thực lực sẵn có của nó còn tùy thuộc và chuyện RATED bởi ai và RATED như thế nào. Trong trường hợp này, xin mượn góc nhìn bản thân để so sánh.

Bạn bè trên facebook chính của tôi không phải là dân hay xem phim và bình luận phim nhiều nhưng tôi đọc được kha khá lời khen ngợi rất tuyệt vời dành cho What Happened to Monday. Tôi tin chắc mọi người cũng như vậy vì có vẻ bộ phim tại Việt Nam nhận được những lời bình luận rất tích cực. Những người bạn đầu tiên của cái facebook thứ hai của tôi, dành để kết bạn phần lớn những bạn hay xem phim và bình luận phim cũng cho kết quả tương tự và còn cả những lời kêu gọi đề cử Oscar cho Noomi Rapace. Tuy nhiên, vài ngày sau, từ cái facebook thứ hai ấy, khi những bạn bè khác đi xem nhiều hơn vì hiệu ứng truyền miệng, phần lớn nhận xét sau đó là thiếu tích cực và có ngỏ ý bộ phim đang bị overrated.

Trong cái phạm vi truyền thông mà tôi có được, tôi cũng xét bộ phim là một dạng Overrated quá đà và có thể lý giải như sau:

1. Bộ phim có một ý tưởng quá tốt

Bạn biết đấy, Netflix thu thập những thói quen của người dùng để tạo ra nội dung của họ. Cũng vì vậy, hầu hết các bộ phim truyền hình Netflix xây dựng dù chủ đề khó nhằn tới đâu cũng phần lớn gây ấn tượng bởi độ hấp dẫn và chất lượng. House of Cards, The Crown là hai ví dụ tiêu biểu. Tuy vậy, gã đại gia truyền hình mạng cũng có rất nhiều bộ phim dễ hợp thị hiếu khán giả cả ở Mỹ lẫn thế giới, chẳng hạn Stranger Things13 Reasons Why. What Happened to Monday cũng vậy, một câu chuyện cực tốt được lên ý tưởng sẵn sàng cho biên kịch và đạo diễn khai thác được sự thích thú từ khán giả.

2. Nội dung gợi ý nhiều ý nghĩa nhân văn

Vấn nạn bùng nổ dân số là thứ có lẽ bất kỳ người xem nào trong What Happened to Monday dễ dàng nhận thấy nhất và tất nhiên vẫn còn những câu chuyện nhỏ bé khác như tình cảm gia đình, vấn nạn bất công trong xã hội và một góc nhìn khác tôi cực kỳ yêu thích từ bộ phim này, đó là chính trị. Tôi không đủ hiểu biết để nói về cái ý nghĩa mà bộ phim đang đả phá chế độ độc tài vẫn còn hiện hữu đâu đó trên thế giới này mà anh Poly Mê phim đã nhắc tới trong một bài viết của mình. Tôi tin chắc rằng hầu hết các bộ phim điện ảnh lẫn truyền hình của Mỹ hiện nay đề cập đến rất nhiều vấn đề trong xã hội và đạo diễn hay biên kịch nào cũng muốn nó thật nhân văn.

Để tiện đánh giá, tôi xin được so sánh với một bộ phim độc lập (cứ cho rằng trong việc phát hành tại Việt Nam, What Happened to Monday là một dạng phim độc lập đi) đang chiếu ngoài rạp: Wind River - Vùng đất tử thần. Bộ phim của Taylor Sheridan có điểm số phê bình lẫn khán giả từ IMDb, Metacritic lẫn Rotten Tomatoes cao hơn hẳn so với What Happened to Monday. Trong bộ phim này, những câu chuyện mà biên kịch muốn truyền tải mình tin chắc rằng cũng nhân văn và vô cùng ý nghĩa. Từ những con số hiện lên ở cuối phim, hàng trăm vụ mất tích được ghi nhận nhưng không có thống kê nào về những người phụ nữ bản xứ bị mất tích cho đến việc một người mẹ mất con và trở nên ám ảnh với vùng đất mình sinh ra và lớn lên. Cô ấy ly hôn chồng vì không thể vượt qua được những kỉ niệm buồn còn tồn tại trong mình. Rất nhiều câu chuyện được được kể trong Wind River và những ai xem đủ cả SicarioHell or High Water, hai bộ phim trước đó được viết kịch bản cũng bởi Taylor Sheridan tôi tin chắc rằng còn thấy bộ phim thú vị biết nhường nào. Thế nhưng, ở Việt Nam, bộ phim hầu như chìm nghỉm và không nhận được nhiều lời khen ngợi như What Happened to Monday.

Hình ảnh trong phim Wind River.

3. Giá trị dễ dàng nhận thấy

Câu trả lời này dành cho thắc mắc của ý bên trên. Lý do mà What Happened to Monday trở thành một xu hướng khen ngợi ở Việt Nam là vậy. Giá trị nhân văn của bộ phim được xây dựng như kiểu đập vào mặt người xem và nó dễ dàng để người ta bình luận. Trái ngược, Wind River là một câu chuyện kể dành cho người Mỹ và những ai hiểu biết về văn hóa Mỹ hoặc xem đủ nhiều phim Mỹ để biết tí chút về nét Mỹ trong phim ảnh của một trong những biên kịch được đánh giá là sáng giá nhất của Hollywood trong vài năm qua.

Có một câu chuyện khác, đó là tình trạng khi bắt gặp một bộ phim nghệ thuật hoặc kiểu nghệ thuật nếu bạn không khen ngợi nó thì bạn sợ rằng mình sẽ bị người khác đánh giá là gout nghệ thuật thấp kém hoặc thiếu hiểu biết để xem phim nghệ thuật. What Happened to Monday không phải phim nghệ thuật nhưng nó có ý tưởng hay và một câu chuyện nhân văn nên cứ cho rằng là nếu một ai đó lỡ chê bai không nhìn thấy những vấn đề đó sẽ dễ dàng bị phần đông khác vào chê trách là thứ kém chất hoặc đần độn chẳng hạn.

4. Hiệu ứng truyền thông tốt

Lướt qua một cái tít bài một tí nhé:

Kênh 14: What Happened to Monday - Hãy quên cái tên đi, phim rất đáng xem!
Zing: Chuyện gì xảy ra với thứ Hai?’: Câu chuyện lý thú về bản ngã
Saostar: ‘Chuyện gì xảy ra với Thứ Hai’: Xứng danh đối thủ ‘The Hunger Games’ và ‘Maze Runner’
Moveek: Chuyện Gì Xảy Ra Với Thứ Hai - Bộ phim cần được thưởng thức bất kỳ ngày nào trong tuần
Khenphim: Bài review chấm điểm 9/10
123 phim: what happened to monday: 7 nhân vật, 7 diễn xuất xuất sắc từ ‘đả nữ’ Noomi Rapace
Muzu: “Chuyện gì xảy ra với Thứ Hai?”: Tình cảm gia đình có phải là tất cả? (Bài bình luận này đánh giá bộ phim khá tốt)

Nhìn chung, hầu hết các trang bình luận phim ảnh đều có những bình luận tích cực và nó kéo theo điều mình nhắc tới bên trên, bạn đọc sẽ có phần tin tưởng vào bình luận và đưa ra đánh giá tương tự hoặc số rất ít có ý kiến trái chiều nhưng không muốn nhận xét cho tới khi có bài viết chê bai hoặc cho rằng bộ phim không tốt. Tuy vậy, không phải không có những bài viết cho thấy phim có sạn hoặc không tốt. Trên kenh14 có bài: 7 hạt sạn khó chịu hơn cả Thứ Hai trong “What Happened To Monday” và tôi nghĩ vẫn còn sạn nữa.

5. Người xem đại chúng, các nhà phê bình và người trong nghề có những cách nhìn khác nhau

Đó là lý do tại sao người ta có hàng trăm giải thưởng do các đơn vị khác nhau trao cho phim ảnh và chúng chẳng bao giờ giống nhau. Teen Choice Awards, Critic’s Choice Awards hay Oscar, chúng đều có hạng mục phim hay nhất nhưng không hẳn chúng giống nhau. Cũng giống như chuyện mỗi mùa LHP Cannes diễn ra, người ta hay đùa rằng khán giả, giới truyền thông và ban giám khảo có những người chiến thắng riêng biệt (đôi khi có giống nhau nhưng đa phần chúng ta sẽ có những bài viết và lời phàn nàn sau mỗi đêm trao giải của Cannes).

Có nhiều loại giải thưởng điện ảnh khác nhau trên toàn thế giới. Nguồn ảnh: MTV Movie & TV Awards

Ở Việt Nam cũng vậy, chỉ khác là chúng ta không có một hệ thống nhà phê bình đáng tin cậy và phần lớn những nguồn bình luận trên báo chí hay trang đánh giá phim đến từ những bạn yêu phim, văn hay chữ tốt một tí, cảm nhận phim có thể xem là được được một tí. Vì vậy, tôi chắc không thể xếp phê bình và khán giả riêng biệt được. Đến từ góc nhìn của một người làm phim và từng là cây viết phê bình phim có tiếng, anh Phan Xine có viết những lời nhận xét tôi nghĩ nghiêng về những gì anh ấy biết. Có những khen ngợi về kỹ thuật quay phim và có những lời chê trách đặc biệt trong khâu kịch bản.

Anh Poly, một người cũng làm trong lĩnh vực phim ảnh, mở đầu bài viết của mình:

Cũng phải nói cho rõ là thật ra poly cũng không thích cái phim này lắm đâu, mặc dù poly khá thích cái ý tưởng câu chuyện của nó chứ không phải kịch bản, nhiều bạn viết review mà cứ lầm câu chuyện và kịch bản hoài).

Tôi cũng thấy điều này rất thường xuyên xảy ra không chỉ ở What Happened to Monday mà còn rất nhiều bộ phim khác. Khán giả dễ lầm lẫn giữa kịch bản và câu chuyện/ý tưởng của bộ phim.

6. Bộ phim thực sự hợp với thị hiếu khán giả Việt

Có lẽ, đây là lý do quan trọng nhất và tôi đưa nó xuống cuối cùng vì không muốn nó phá hỏng toàn bộ bài viết cả hai ngàn chữ này. Thực sự tôi cũng không thể đưa ra dẫn chứng cho thấy điều này vì không tìm được một khảo sát hay thống kê nào về những chủ đề yêu thích của khán giả Việt Nam trên phim ảnh. Quan sát của tôi trong một năm qua thì cảm nhận thấy những bộ phim như thế này, có chút hành động, có twist to đùng (có thể gọi như thế), có câu chuyện nhân văn dễ nhận thấy, một nhân vật đặc biệt theo cách nào đó (đa nhân cách, ngầu lòi, bí hiểm…) thường được khen ngợi. What Happened to Monday có đầy đủ những thứ ấy.

Ngoài lề về việc xem thế nào là twist to đùng thì còn phụ thuộc người xem nhìn nhận bộ phim như thế nào. Nói thật là mình không thấy twist nào trong What Happened to Monday vì nó dễ đoán được. Có những bạn khen là một bộ phim này có twist after twist, twist lồng twist hay twist trong twist, mình hơi khó hiểu khi xem xong nhưng đọc được nhiều thì có phải nó đúng là như vậy. Tuy nhiên, nếu gọi là twist hay trong cả năm qua thì mình chọn The Handmaiden của Park Chan Wook, đó mới gọi thực sự là những plot twist tuyệt vời trong một bộ phim được xây dựng theo lối kể chuyện phi tuyến tính.

Kết luận

Dù thế nào thì vấn đề nhìn nhận một bộ phim overrated vẫn phụ thuộc vào cá nhân bởi nó được xác định bởi việc bộ phim đó được đánh giá như thế nào và quan trọng là bởi ai. Vì thế, một vấn đề mang tính cá nhân như chuyện hay dở của phim ảnh thì càng phức tạp và ở Việt Nam tôi không có số liệu thống kê cho vấn đề này. Bài viết này tuy dài nhưng cũng chỉ là góc nhìn bé tí của tôi và nó dựa trên đánh giá trung lập từ điểm số khán giả tại Mỹ và những lý giải lời khen ngợi từ góc nhìn cá nhân của tôi quan sát được tại Việt Nam.

Nguồn bài: Vài Dòng