Cuộc sống

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

Spock
Một truyện ngắn hay ho dành cho các bạn muốn tim hiểu về sự thay đổi của bản đồ thế giới nhưng ngại tra Google.

"Các trò, hãy nhìn vào bản đồ dưới đây và cho tôi biết, nơi chúng ta đang sống có dạng như thế nào?" - lời của vị giáo sư tại lớp học sáng ở một tu viện ngoài thành phố Paris. "Trò John, mời trò đứng dậy."

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

"Dạ, Trái Đất chỉ được hình thành vào ngày thứ Ba, trong bảy ngày mà Thiên Chúa tạo ra vũ trụ ạ. Hôm đó, Ngài tạo ra Ngày và Đêm, Trời và Đất. Bầu trời được nâng cao lên, để lại phía dưới là mặt đất phẳng và đại dương." - John, học sinh sáng dạ nhất trong lớp dõng dạc phát biểu.

"Rất xuất sắc, John. Hãy nhớ rằng, chúng ta không bao giờ có thể đến được đường chân trời, bởi đó là mép của mặt đất này. Nếu ra đến đó, ta sẽ rơi xuống vực sâu thăm thẳm, mà ngay cả kẻ khổng lồ Goliath cũng không thể vớt chúng ta được đâu," vị giáo sư già giải thích thêm cho các học sinh của mình. "Có chuyện gì sao Lucien? Có vẻ em có gì muốn nói?" ánh mắt hiền từ của ông lập tức hướng đến chỗ cậu học trò nổi tiếng là "cá biệt" trong lớp, khi liên tục đưa ra các câu hỏi oái oăm.

"Thật là không ai đến được chân trời sao ạ? Bởi những học giả Hồi giáo đang trú chân ở nhà em nói khác cơ ạ" - Lucien thắc mắc với thầy giáo. Dưới lớp bỗng có tiếng cười khúc khích từ phía những cậu học sinh khác.

"Đừng ngớ ngẩn thế chứ, em biết bọn ngoại đạo đó chả biết gì về chân lí đích thực mà. Mỗi ngày được sống là một ngày khổ ải, vì những tội lỗi mà tổ tiên ta đã phạm phải. Nhưng đừng buồn đau, mở rộng tầm mắt của mình mà khám phá những gì mà Chúa để lại cũng không phải ý tồi.

Và những tạo vật tuyệt vời nhất của Chúa nằm ở đâu, ở ngay trên cái đĩa súp đậu khổng lồ mà ta đang sống chứ đâu. Ngoài kia chả có gì ngoài lũ quỷ dữ khát máu đang muốn đẩy ta xuống Hỏa ngục hung tàn. Cả lớp và Lucien nhìn vào đây, ta muốn chỉ cho các em" - vừa nói, ông giáo già lấy ra một loạt bản đồ thế giới, được cho là chính xác nhất phương Tây.

"Nhìn thật kỹ vào bản đồ vĩ đại này. Đây là bản đồ Ebstorf, được đặt tên thành phố phát hiện ra nó, Ebstorf, Đức. Em có thể thấy, Thiên Chúa đứng ở giữa, trên hẳn chúng ta. Trong lòng Trái Đất là các đường phố, sông ngòi châu Âu, dù ta không tin tưởng bọn Đức lắm, chúng là chúa thêm thắt những chi tiết không có thực.

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

Bên ngoài các em sẽ nhìn thấy ác quỷ, thú dữ mà chỉ có Chúa mới ban cho ta sức mạnh đánh bại chúng. Tất nhiên, các em cũng không nên mong là nó hữu ích cho các chuyến du ngoạn đâu, vì dù sao nó cũng được vẽ từ thế kỷ 13 rồi.

Còn đây, bản đồ Psalter, một trong những tạo tác tuyệt vời nhất của các học giả già đã dành cả đời để vẽ bản đồ. Người đứng giữa là Chúa Jesus, ngự trị ngay bên trên chúng ta. Và nếu các trò chịu khó lắng nghe trong giờ về Chiêm tinh học, chắc cũng sẽ không khó để nhận ra ý nghĩa của chúng.

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

Trong này, châu Âu chúng ta không cô độc. Phần lục địa phía trên là châu Á, nơi có đầy ắp gia vị và đám thổ phỉ, bên phải phía dưới là vùng đất giàu có ngà voi, châu Phi. Còn chúng ta, ngay ở bên cạnh châu Phi. Thấy chưa Lucien, dành thời gian cho những câu hỏi hữu ích hơn đi."

Những câu nói đầy cảm tính, đồng thời có phần áp đặt của giáo sư cũng không khiến Lucien hài lòng. Cậu muốn một cái gì đó hợp lí hơn, và trên hết, nó cứ nhắc về Chúa, mà cậu đâu muốn nghĩ đến ông già vô hình, độc đoán đấy. Vậy, thay vì về nhà, cậu đến chỗ của các học giả Hồi giáo, những người đã đặt chân đến Trung Quốc giàu có, Baghdad phồn hoa hay ngay cả Tiểu Á huyền bí. Tại đây, cậu được mời trà bạc hà, đồng thời nghe thêm những câu chuyện kì thú về thế giới mà mình đang sống.

"Cậu bé, ông giáo già của cậu thật không khác gì những tay hợm hĩnh mà ta đã gặp ở Rome, cứ tự cho mình là đúng. Ta tin tưởng vào tôn giáo của mình, nhưng ở Damacus, chúng ta cũng chào đón rất nhiều giáo sư, học giả đến từ khắp thế giới. Họ mang đến rất nhiều câu chuyện hay ho, những hình vẽ đặc biệt mà ta không thể kiếm được ở đâu khác. Ví dụ, như tấm này đây. Cũng khá cũ rồi nhưng trong đó, Trái Đất của ta tròn như quả bóng da vậy. Trên đó, Lửa, Nước và Không khí cung cấp sự sống cho ta. Nếu cậu hiểu tiếng Latin, cậu sẽ hiểu bài thơ 'Vox Clamantis', nguồn cảm hứng cho nó.

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

Những người Trung Hoa thì kì lạ hơn, nhưng họ cũng làm ra vài thứ khá là đáng lưu tâm. Ví dụ, cái cậu đang nhìn là Sơn Hải Dư Địa Toàn Đồ, bản đồ thế giới phổ biến nhất thời nhà Minh. Đầu tiên, nó chỉ được in trên gỗ, nhưng rồi, người ta xuất bản nó trong cuốn Tam Tài Đồ Hội, tư liệu hàng hải tốt nhất của họ.

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

Những người này có niềm tin sâu sắc truyền thuyết cổ xưa về ông Bàn Cổ, thần thoại riêng của mình. Truyện kể lại, ông Bàn Cổ, người đầu tiên xuất hiện trên Trái Đất đã dùng thân mình để tách Trời và Đất thành hai phần riêng biệt từ mớ hỗn mang ban đầu. Thế gian sau đó có dạng như hình bát úp, với bầu trời phía trên và mặt đất phẳng phía dưới. Nhìn sang bên trái, cậu sẽ thấy phần đất to lớn là Trung Quốc và như họ tự nhận, mình là trung tâm của thế giới."

"Hay thật đó, mình biết là thế giới này rộng lớn lắm mà," Lucien nhủ thầm. Một giấc mơ to lớn được gieo mầm vào cậu bé ngay trong ngày hôm đó, thứ được rất nhiều người cho là hoang đường, ấy là trở thành một nhà thám hiểm, khám phá thế giới.

Thời gian thấm thoát thoi đưa, giờ Lucien đã trở thành chỉ huy một con tàu viễn dương. Vào lúc này, la bàn, tàu chiến lớn đã xuất hiện, giúp cho những cuộc du hành dễ dàng hơn ngày trước rất nhiều. Thứ quan trọng nhất trong tất cả, bản đồ giờ cũng chính xác hơn rồi, không còn Chúa, không còn "Trái Đất phẳng" như ngày xưa vẫn học nữa. Bây giờ cậu sẽ đi đến những vùng đất mới với tấm bản đồ đỉnh nhất thế kỷ này.

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

Không chỉ khác lạ với dạng quả tim, bản đồ này còn minh họa kinh tuyến, vĩ tuyến để giúp người ta định vị phương hướng. Họa sĩ Peter Apian, chủ nhân của nó còn cho người ta thấy, phía trên cùng quả cầu là một vùng đất băng giá vĩnh cửu mang tên Bắc Cực. Còn gió rét, hẳn nó phải đến từ những thiên thần bên ngoài kia thổi vào.

Phấn khởi, cậu ra lệnh cho thủy thủ đoàn đi thật nhanh, đến "Vùng đất mới" nơi mà chưa ai từng đến trước đó. Ai mà biết trước mắt sẽ có chuyện gì chứ. Có thể là những người thổ dân hung dữ chưa được "khai sáng", vùng đất phì nhiêu chưa người khai phá. Tàu cứ đi, đi mãi, đến một miền đất lạ...

“Ê, đừng có làm thế, điều đó đâu nằm trong kế hoạch chứ.”

Frank Borman nói với những phi hành gia khác trên con tàu vũ trụ Apollo 8, Bill Anders và James Lovell. Trong ngày 24 tháng 12 năm 1968, ba người họ đã tiến một bước lớn trong lịch sử văn minh loài người: Bay vòng quanh quỹ đạo mặt trăng. Khi đang trôi mình theo vòng quay ấy lần thứ tư, toàn đội đã có tận mắt trông thấy Trái Đất từ ngoài vũ trụ. Nó hình cầu, trên bề mặt là 7 lục địa cùng đại dương. Bao bọc bên ngoài là bầu khí quyển, bảo vệ con người khỏi các tác nhân nguy hại từ bên ngoài vũ trụ.

'Trái Đất tròn hay méo' và hành trình hàng trăm năm tìm kiếm câu trả lời của nhân loại

Rất nhanh, Anders quên lời trêu chọc của bạn, cầm lấy chiếc máy ảnh màu của mình và chụp lại thời khắc lịch sử. Sau ngày đó, mọi nghi ngờ về hình dạng thật của Trái Đất đều biến mất. Thuyết Trái Đất phẳng, ngộ nhận về tầm quan trọng của đất nước mình đều bị coi là hoang đường, phản khoa học. Nhà thám hiểm Lucien, người đang theo dõi thông tin này qua một màn hình TV tại nước Mỹ của thập niên 60 tự nhủ: "Cuối cùng cũng đã có ai lắng nghe và chứng minh điều mà mình vẫn luôn tâm niệm: Trái Đất hình cầu, tròn như một quả bóng da vậy".