Lịch sử

‘Lady-in-Waiting' - những nữ quý tộc luôn phải ‘kè kè’ bên cạnh hoàng hậu, công chúa

Mai Mèo
Nếu dịch sang tiếng Việt, cụm từ Lady-in-Waiting thật ra chẳng có nghĩa gì cả. Cho đến nay vẫn không thiếu những sự nhầm lẫn về chức vụ phức tạp dành cho các nữ quý tộc này.

“Lady-in-Waiting” có thể hiểu đơn giản là những thị nữ, nữ hầu cận cho các nữ hoàng, hoàng hậu, công chúa hay đôi khi là phụ nữ có tước vị cao trong hoàng gia (chủ yếu ở phương Tây). Những thị nữ này rất khác so với người hầu lo việc giặt giũ, quét dọn thông thường, bởi lẽ tất cả bọn họ đều đến từ các gia đình quý tộc có mối quan hệ thân cận với hoàng gia.

‘Lady-in-Waiting' - những nữ quý tộc luôn phải ‘kè kè’ bên cạnh hoàng hậu, công chúa
Các thị nữ xinh đẹp và cao quý xung quanh Hoàng hậu Eugénie của Pháp, tranh vẽ năm 1855 bởi danh họa người Đức Franz Xaver Winterhalter. Nguồn ảnh: www.napoleon.org

Nhiệm vụ của một thị nữ khá đa dạng, nhưng có thể mô tả ngắn gọn rằng họ sẽ giúp đỡ người mà mình theo hầu, từ việc giữ trang sức, nhắc nhở công việc, tháp tùng trong các chuyến viếng thăm, lễ hội, tiệc tùng,… nói chung là hầu hết mọi hoạt động từ trong cho đến ngoài cung điện nếu như người chủ ở đây thuộc hoàng gia. Mà có thể nói vui rằng người hoàng gia khi xưa rất trọng lễ nghi và cư xử, hành động từ tốn, thế nên thị nữ của họ hầu như luôn luôn phải đợi chủ mình. Thế là từ “waiting-chờ đợi” trong cụm “Lady-in-Waiting” ra đời.

‘Lady-in-Waiting' - những nữ quý tộc luôn phải ‘kè kè’ bên cạnh hoàng hậu, công chúa
Cuộc hành quyết Lady Jane Grey – “Nữ hoàng 9 ngày” của nước Anh. Phía bên trái là hai người thị nữ đang than khóc cho bà. Có thể nói rằng vì nhiệm vụ của thị nữ là tháp tùng chủ của mình, thế nên nếu người chủ phải chịu án tử, các thị nữ trung thành cũng sẽ đi theo bà đến nơi xử tử và chứng kiến cái chết của bà. Đây là tranh “The Execution of Lady Jane Grey” vẽ năm 1833 bởi họa sĩ Paul Delaroche (1797-1856).

Thông thường, việc chọn lựa thị nữ cho một hoàng hậu bị chi phối bởi cha mẹ của bà hoặc các quan lại trong triều đình, và quyền quyết định nằm ở chồng bà – nhà vua.

Thị nữ bắt buộc phải có địa vị thấp hơn so với người chủ mà mình được theo hầu, và bởi vấn đề hôn nhân cận huyết rất phổ biến trong hoàng gia lúc bấy giờ, cô ta đôi khi có quan hệ huyết thống xa hoặc gần đối với chủ. Tuy có nhiệm vụ là phục vụ, một thị nữ hầu cận được khuyên nên thân thiết như bạn bè, chị em với hoàng hậu của mình. Cùng trò chuyện, cùng vẽ tranh, thêu thùa, viết thư, tham gia các buổi học khiêu vũ – đều là những hoạt động tiêu khiển của tầng lớp hoàng gia, quý tộc.

‘Lady-in-Waiting' - những nữ quý tộc luôn phải ‘kè kè’ bên cạnh hoàng hậu, công chúa
Chân dung Aleksandra Branicka (1754-1838), thị nữ được Nữ hoàng Catherine Đại đế nước Nga tin quý nhất

Được sống trong cung điện, tham gia các hoạt động của hoàng gia, được phép ăn vận lộng lẫy đúng với tầng lớp địa vị cao của mình, được học các phép tắc, lễ nghi và tiếp xúc với những người cao quý... làm thị nữ hầu cận trở thành một vị trí đáng mơ ước của mọi tiểu thư và phu nhân, mặc dù thường thì chẳng ai trả lương cho họ.

Những gia đình quyền quý giáo dục con gái của mình từ nhỏ để cô dễ dàng được hoàng gia chọn lựa cho vị trí thân cận của hoàng hậu và các công chúa. Bước chân vào hoàng gia, vị tiểu thư này có thể củng cố vị trí của gia tộc mình nếu được lòng hoàng hậu và những nam quý tộc trong triều, bởi điều đó sẽ giúp cô tìm được một cuộc hôn nhân phù hợp.

Không có quy định cụ thể về độ tuổi của thị nữ. Ngoài các tiểu thư trẻ tuổi (hoặc nhỏ tuổi), những phu nhân đã kết hôn cũng có thể ở vào vị trí này. Có nhiều trường hợp nhà vua “để mắt” đến một hoặc nhiều hầu cận bên cạnh vợ mình và nghiễm nhiên cô ta trở thành tình nhân của ông. Và đôi lúc, từ tình nhân leo lên hẳn ngôi vị hoàng hậu.

Anne Boleyn – hoàng hậu nổi tiếng của Anh quốc – từng là thị nữ của hoàng hậu Catherine xứ Aragon trước khi vua Henry VIII ly hôn hoàng hậu Catherine để cưới bà làm vợ. Tiếp đó, đến lượt thị nữ Jane Seymour lên ngôi quốc mẫu sau khi Anne Boleyn bị xử chém. Người vợ thứ năm và thứ sáu của Henry VIII – Catherine Howard và Catherine Parr – cũng từng là các thị nữ trong cung.

‘Lady-in-Waiting' - những nữ quý tộc luôn phải ‘kè kè’ bên cạnh hoàng hậu, công chúa
Cảnh trong series truyền hình The Tudors, hoàng hậu thứ năm của Henry VIII - Catherine Howard (váy đỏ, bên phải) - khiêu vũ cùng Anne xứ Cleves, người đã bị vua li dị trước đó. Xung quanh hai người là rất nhiều thị nữ hầu cận, tất cả đều là các nữ quý tộc. Nguồn ảnh: tudors.wikia.com

Đến nay, vị trí thị nữ hầu cận vẫn tồn tại, mặc dù nhiệm vụ và vai trò của họ đã khác trước rất nhiều. Ví dụ như nữ hoàng Elizabeth của Anh quốc hiện tại thường xuất hiện cùng vài người phụ nữ - đôi lúc họ đi sau Nữ hoàng và giúp bà cầm những lẵng hoa. Có tin đồn rằng Công nương Kate Middleton không yêu cầu phải có “thị nữ” đi cùng.

‘Lady-in-Waiting' - những nữ quý tộc luôn phải ‘kè kè’ bên cạnh hoàng hậu, công chúa
Người phụ nữ cầm bó hoa đứng sau Nữ hoàng Anh có thể được coi là “thị nữ” của bà. Nguồn ảnh: www.cheatsheet.com