Cuộc sống

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác

Mr. REI
Hành vi xả súng giết người hàng loạt, tuyên truyền kích động bạo lực và thù hằn sắc tộc liên tục được live stream trên Facebook trong thời gian gần đây khiến Mark Zuckerberg mất ăn mất ngủ.

15 tháng 3 vừa qua, vụ đột kích vào nhà thờ Hồi Giáo giết chết 49 người ở New Zealand được chính hung thủ - một kẻ theo chủ nghĩa "da trắng thượng đẳng" live stream trên Facebook đã gây chấn động toàn cầu (chi tiết tại đây).

Mạng xã hội hiện nay trở thành một trong những phương tiện để bọn khủng bố lan truyền những nội dung độc hại, gieo rắc nỗi sợ khắp nơi trên thế giới. Brenton Tarrant - kẻ thủ ác trong vụ xả súng ở New Zealand đã lên kế hoạch khủng khiếp này trong 2 năm liền. Rõ ràng chính sách nới lỏng việc live stream trên Facebook lại vô tình giúp hắn hoàn thành ý đồ của mình.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Chân dung Brenton Tarrant, tay súng người da trắng căm thù đạo Hồi.

Video giết chóc dưới góc nhìn thứ nhất của Brenton Tarrant lan truyền nhanh chóng đến nỗi, mặc dù Twitter, YouTube và các nền tảng chia sẻ video khác đã huy động hết nhân lực để gỡ bỏ nhưng đến 12 giờ sau khi vụ việc xảy ra thì nguyên bản dài 16 phút của video này vẫn có thể tìm được thông qua Google với một số từ khóa nhất định.

Nhà sáng lập Facebook Mark Zuckerberg thừa nhận sự bất lực của họ trong việc ngăn chặn nội dung độc hại này vì cùng lúc kiểm soát 2 tỷ 700 nghìn người dùng đang hoạt động là một việc bất khả thi. Hơn nữa, cơ chế chia sẻ vô cùng dễ dàng chỉ với vài cú click mà Facebook đang vận hành vốn là "cần câu cơm" chủ yếu mang về lợi nhuận cho mạng xã hội này.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Nick Twitter và hình ảnh những khẩu súng được viết những nội dung thù địch của Brenton Tarrant.

Tôn chỉ của Facebook là giúp doanh nghiệp và người dùng cá nhân chia sẻ nội dung để người xem khác có thể ngay lập tức phản hồi, tuy nhiên chức năng này thường bị lợi dụng để lan truyền thông tin sai lệch hoặc nội dung cực đoan.

Trước khi thực hiện hành vi xả súng, Brenton Warrant đã đăng bài nói về kế hoạch của mình trên forum 8chan và Twitter kèm theo một bản tuyên ngôn dài 73 trang về lý tưởng bệnh hoạn của hắn như một thông điệp đến với những kẻ có quan điểm tương đồng.

Bất chấp nỗ lực ngăn chặn của lãnh đạo các công ty truyền thông kể trên, những kẻ có cùng tư tưởng với hung thủ hiện vẫn đang ca ngợi hắn với hàng trăm nghìn lượt tương tác phát sinh trên mạng xã hội.

Một nền tảng live stream có thể tiếp tay cho cái ác dù là vô tình hay hữu ý

Tất nhiên vụ Brenton Tarrant chỉ là giọt nước tràn ly chứ không phải lần đầu tiên cảnh giết chóc được trực tiếp trên Facebook. Khi chức năng live stream mới được thí điểm vào năm 2016, lúc đó người dùng chỉ sử dụng nó vào những mục đích vô hại như chia sẻ về đời sống của những con thú cưng dễ thương, một cuộc hội ngộ bạn bè hoặc sự kiện âm nhạc, giải trí nào đó.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Một cảnh cắt từ clip, khi Brenton dùng shotgun xả đạn vào cổng nhà thờ Hồi Giáo Al Noor ở Chrischurch, New Zealand.

Tuy nhiên những ngày yên bình không kéo dài. Những clip live stream về việc cảnh sát bắn người dân, giết người và tự sát nhanh chóng xuất hiện với tần suất ngày càng tăng khiến Facebook phải triển khai những công nghệ tự động lẫn người giám sát thủ công để kiểm soát nội dung tiêu cực. Cuối năm 2018, Facebook cho biết họ đang phát triển một vi xử lý mới có thể hỗ trợ trong việc lọc nội dung video.

Hany Harid, giáo sư điện toán, cố vấn cấp cao của chương trình Phòng chống chủ nghĩa cực đoan (Counter Extremism Project) thuộc đại học California, Berkeley, Hoa Kỳ cho biết:

Bất kể nội dung live stream được xác định là phạm pháp, cực đoan hoặc bạo lực bởi chính sách của nhà cung cấp dịch vụ thì hầu như cũng không có cách nào để NGAY LẬP TỨC loại bỏ nó một cách tự động vào thời điểm nội dung này được upload.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Brenton Tarrant trước tòa, dùng tay ra dấu ký hiệu "OK" như một thông điệp chúc mừng đến với những kẻ có cùng quan điểm.

Dễ hiểu rằng, việc loại bỏ nội dung độc hại luôn cần thời gian và nó đi sau tiến trình live stream khi các yếu tố đã được đánh giá dựa trên chính sách của Facebook. Trong lúc đó, nội dung trên ít nhiều gì cũng đã được phát tán và rất nhiều người dù vô tình hay cố ý thì cũng đã xem hoặc chia sẻ nó rồi.

Tương tự, nhiều chuyên gia cũng cho rằng trừ khi loại bỏ hoàn toàn chức năng live stream, ngoài ra không có cách nào để ngăn chặn mặt tối của xã hội loài người xuất hiện trên nền tảng mạng xã hội.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Video clip dưới góc nhìn thứ nhất cho thấy Brenton Tarrant đang bắn liên tục vào những người bị thương để đảm bảo không ai sống sót.

Theo bà Mary Anne Franks, giáo sư ngành luật ở đại học Miani, Hoa Kỳ thì chức năng Facebook Live phải chịu trách nhiệm liên đới:

Từ trước đến nay Zuckerberg từ chối đối mặt với những nguy cơ tiềm ẩn của chức năng Facebook Live, cho rằng không thực sự tồn tại một cách thức có trách nhiệm nào trong việc kiểm soát một dịch vụ phát trực tiếp theo đúng nghĩa.

Facebook biết rõ từ đầu rằng chức năng live stream sẽ trở thành phương tiện để tái hiện những gì kinh tởm nhất của loài người. Họ cần phải chấp nhận rằng bàn tay họ cũng đã nhuốm máu.

Những vụ live stream giết chóc đáng chú ý trong thời gian gần đây ở Mỹ

Tháng 4 năm 2018, một vụ nổ súng xảy ra gần trụ sở YouTube ở San Bruno, California. Hung thủ là một phụ nữ đã nổi điên vì một lý do liên quan đến bất mãn với chính sách xã hội Mỹ, nguyên nhân cụ thể chưa bao giờ được cảnh sát tiết lộ. Vụ việc được live stream trên cả Facebook lẫn Instagram - một ứng dụng cũng thuộc sở hữu của Facebook.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Truyền thông Mỹ đưa tin về vụ nổ súng ở trụ sở YouTube.

Ở Houston, một vài thanh niên da màu live stream trên Facebook để khoe một khẩu súng ngắn khi đang ngồi trong xe ô tô. Lúc vung vẩy vũ khí trên tay, một trong số chúng vô tình cướp cò súng bắn vào đầu bạn mình. Vụ việc được xác định là tai nạn do bất cẩn và nạn nhân đang phải sống thực vật.

Cũng trong tháng 4, một thiếu niên da màu tên Dylan Hemphill, 13 tuổi live stream cùng người anh 18 tuổi để khoe tiền và một khẩu súng liên thanh. Vì bất cẩn, Hemphill đã bắn vào sau đầu anh mình khiến nạn nhân chết ngay tại chỗ.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Dylan Hemphill

Vào tháng 2 năm 2018 có một vụ hy hữu hơn, khi người đàn ông tên Prentis Robinson (người sau đó được xác định là có dính dáng đến việc buôn bán ma túy) vô tình trực tiếp cái chết của chính mình trên Facebook khi ghi lại cảnh ông bước đi trên đường trước khi một kẻ khác mặc áo khoác màu xanh tiến đến gần và bắn chết ông ta.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Prentis Robinson

Về việc liên quan đến cảnh sát bắn người thì nổi tiếng nhất là vụ Philando Castile xảy ra ở Minnesota, Hoa Kỳ năm 2017. Khi bị cảnh sát dừng xe để kiểm tra, Philando Castile đã không hợp tác dẫn đến việc anh bị cảnh sát bắt chết tại chỗ, bạn gái anh ta đã live stream toàn bộ sự việc trên Facebook. Tuy nhiên viên cảnh sát nọ đã không phải nhận bất kỳ cáo buộc gì.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Philando Castile

Những nỗ lực trong vô vọng

Trong năm 2017, Mark Zuckerberg cho biết Facbook sẽ thuê thêm 3000 nhân viên mới chuyên xử lý kiểm duyệt nội dung nhằm hạn chế các thông điệp tiêu cực, tuyên truyền khủng bố, bạo lực trên toàn thế giới. Đến cuối năm 2018, tổng số nhân viên kiểm duyệt của Facebook đã lên đến 15000 người.

Đồng thời, các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được triển khai đi kèm để hỗ trợ và giám sát các nội dung được đăng tải. Được biết, một trong những chức năng của AI là nhận biết các từ ngữ xuất hiện trong văn bản, chúng cũng có thể xác định được sự vi phạm chính sách thông qua nhận diện âm thanh để đánh giá nội dung video clip với một số ngôn ngữ.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Ông chủ Facebook thuyết trình về hệ thống AI mới.

Thế nhưng, đối với một clip mà nội dung không được thể hiện rõ rệt thông qua ngôn từ như của tay súng Brenton Tarrant thì thực tế cho thấy các AI cũng đã bó tay chịu chết và người giám sát thủ công tất nhiên không thể ngay lập tức kiểm duyệt cho đến khi mọi thứ đã quá muộn.

Cụ thể, Facebook hoàn toàn không hay biết về video live stream của Brenton Tarrant cho đến khi cảnh sát gọi điện để báo cáo, bà Mia Garlick, giám đốc chính sách của Facebook ở New Zealand đã thông báo như sau:

Cảnh sát New Zealand đã cảnh báo chúng tôi về một video trên Facebook ngay sau khi phiên live stream bắt đầu và chúng tôi đã nhanh chóng xóa cả tài khoản Facebook và Instagram của tay súng lẫn video kể trên.

Lời nói trên có vẻ không được chính xác cho lắm vì phiên live stream của Brenton Tarrant kéo dài tới 16 phút và đã trở thành một video hoàn chỉnh như vậy chứng tỏ Facebook chẳng những không phát hiện đúng lúc mà còn không can thiệp kịp thời. Facebook cũng không cho biết thời gian chính xác họ đã gỡ bỏ video của Brenton Tarrant.

Những vụ live stream đẫm máu - 'Bóng ma' ám ảnh Facebook, Instagram và các nền tảng mạng xã hội khác
Mark Zuckerberg căng thẳng trong phiên điều trần khi phải trả lời chất vấn về sự cố bảo mật.

Hiện tại, Facebook đang phải đối mặt với một tương lai đầy sóng gió, Mark Zuckerberg không chỉ phải xử lý những vấn đề liên quan đến bảo mật người dùng, bị chất vấn bởi chính quyền về ảnh hưởng tiêu cực đến bầu cử tổng thống Mỹ mà còn phải nhanh chóng tìm ra phương pháp để ngăn chặn những hành vi bạo lực được trực tiếp trên Facebook Live. Sắp tới đây những vấn đề này cũng sẽ ảnh hưởng đến việc làm ăn của hàng chục nghìn doanh nghiệp trên thế giới, trong đó có cả Việt Nam.

Vừa qua, Mark Zuckerberg cũng thừa nhận thiếu sót của mình trong định hướng phát triển khi để WhatApps của Trung Quốc đi trước một bước dài.

Nguồn bài: Tổng Hợp