Lịch sử

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

H.Khanh
“Nice” không có nghĩa là tốt, và “villain” không phải kẻ gian.
Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Mặc dù cựu tổng thống Mỹ George Washington là một người tốt và khá hiền lành, nhưng nếu bạn quay ngược thời gian về năm 1776 và gọi ông là một “nice guy” thì có lẽ bạn sẽ bị ăn đấm đấy. Ngôn ngữ mặc dù là một phát minh độc đáo và không ngừng phát triển của loài người nhưng nó cũng vô cùng bối rối, phức tạp và không ngừng thay đổi.

1. Khi Sandwich không chỉ là một món ăn

Chúng ta đều nghĩ đến sandwich là 2 miếng bánh mì, ở giữa là thịt và một ít rau, phải không? Nhưng từ này từ đâu mà có? Hóa ra là không có định nghĩa nào cụ thể cả, Sandwich là một vùng nhỏ ở Anh nơi món ăn này được phát minh.

Chuyện kể rằng, John Montagu, bá tước thứ tư của vùng Sandwich, Kent, nước Anh đã phát minh ra món ăn nổi tiếng này. Montagu rất thích vừa đánh bạc vừa ăn uống, nhưng ông không muốn những lá bài bị dính dầu mỡ, nên ông đã kêu người hầu của mình kẹp 2 miếng bánh mì với một miếng thịt bò ở giữa để tay ông không dính dầu.

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Cũng có những biến thể của câu chuyện này như là vào một ngày làm việc của mình, vị bá tước không muốn làm chảy dầu lên những tờ giấy trắng nên ông kêu người hầu của mình lấy một miếng thịt bò và để giữa 2 miếng bánh mì trắng. Dù là thế nào thì nguồn gốc của chiếc sandwich vẫn không thay đổi: Một vị bá tước từ thế kỉ 18 không muốn tay mình dính dầu, và đã phát minh ra món ăn được ưa chuộng như ngày nay.

2. Nice từng mang nghĩa chỉ những người ngu đần

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Từ nice (tốt lành) có nguồn gốc từ nescius, một chữ Latinh mà khi dịch ra, có nghĩa là ngu đần. Khi từ này được đưa vào từ điển tiếng Anh cổ, định nghĩa của nice chỉ có vỏn vẹn một chữ là stupid. Mãi cho đến thế kỉ 19, từ nice mới được dùng với ngữ nghĩa như chúng ta biết ngày nay.

3. Villain từng được dùng để chỉ người nghèo

Ngày nay, từ villain (kẻ xấu) thường gắn liền với những người như Osama bin Laden, Adolf Hitler,…nhưng thật ra, định nghĩa của villain thật ra chỉ là một người hầu trong villa (villa trong tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là một ngôi nhà ở vùng ngoại ô). Từ villain có cùng gốc gác với villager (người trong làng), và cả 2 từ không hề có bất kì ý xấu gì cả.

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Khi thời gian dần trôi, định nghĩa của từ villain hẹp lại trở thành những người hạ lưu, xuất thân hèn mọn. Và những người hạ lưu, xuất thân hèn mọn thường là ai? Tội phạm. Vào thời đó, bất kì vụ trộm cắp hay giết người nào thường được đổ hết lên những người nghèo, cũng chính từ đó mà villain mới mang một hàm nghĩa tiêu cực như vậy.

Và cho đến thế kỉ 14, mọi thứ tệ hơn khi từ villain được dùng để chỉ những người xấu tính đến từ nông thôn. Sau đó khoảng vài trăm năm, mọi người bắt đầu liên kết thẳng từ villain đến một kẻ gian. Ngày nay, chúng ta khi nghĩ đến villain sẽ nghĩ ngay đến Voldemort, Darth Vader, Hela, và nhiều người khác.

4. Nguồn gốc thú vị của từ Clue (manh mối, chỉ dẫn)

Theseus, vị anh hùng đáng kính của thần thoại Hy Lạp, người đã lập nên bao kì tích, đánh thắng bao nhiêu trận, nhưng lại cực kì tệ trong việc xác định phương hướng. Một ngày nọ, khi ông quyết định tìm diệt Minotaur bên dưới mê cung của cung điện Minos ở Knossos, ông đã mang bên mình một cuộn chỉ của Ariadne, con gái thần Minos. Khi ông đi xuống, ông từ từ tháo cuộn chỉ để tạo thành một đường dẫn ông về với cửa mê cung.

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Và một cuộn chỉ trong tiếng Hy Lạp thời cổ đại là gì? Clew.

5. Ác quỷ nằm ở bên trái

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Từ Sinister (tội lỗi), có nguồn gốc từ tiếng Latinh, và chỉ có nghĩa là bên trái. Nhưng vì vào những năm 1500, những người thuận tay trái bị xem là những con quỷ, những kẻ gian ác, nên từ sinister nhanh chóng được đánh đồng với tội lỗi.

6. Suối nguồn sự sống

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Theo từ điển Merriam-Webster, Whiskey là một phiên bản viết tắt của whiskeybae, một biến thể của usquebaugh trong tiếng Scotland. Chưa hết, usquebaugh có nguồn gốc từ một cụm từ tiếng Latinh nghe khá quen thuộc: aqua vitae, nghĩa là nước trường sinh. Nói cách khác, rượu whiskey chính là suối nguồn sự sống.

7. Xe cứu thương thật ra được dùng để đi bộ

Từ ambulance (xe cứu thương) có nguồn từ ambulare, một động từ trong tiếng Latinh, nghĩa là đi bộ. Điều này nghe có vẻ hơi vô lý, tại sao xe cứu thương lại bắt nguồn từ hành động đi bộ?

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Vào thế kỉ 19, Napoleon đã có một ý tưởng tuyệt vời là đưa những người lính bị thương lên trên một chiếc đệm nhỏ và để cho những người lính khỏe mạnh mang họ ra khỏi chiến trường. Hành động này được gọi là hospitals ambulant, hay “bệnh viện biết đi”.

8. Sách thật sự được làm từ cây, cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Chúng ta đều biết rằng những tờ giấy chúng ta đọc, viết hàng ngày được làm từ thân cây của nhiều loại cây khác nhau thông qua nhiều công đoạn phức tạp. Tuy nhiên, chính từ book (sách) cũng có nguồn gốc từ một loại cây. Cụ thể hơn, những người Anglo-Saxon cổ đã dùng một loại cây thuộc họ Cử để làm ra giấy, loại cây đó được gọi là boc. Lâu dần, từ đó được biến thể thành book.

9. Nickname không phải một cậu bé tên Nick

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Nickname ban đầu được viết và đọc là ekename, bắt nguồn từ tiếng Anh cổ, với eke có nghĩa là phần thêm vào, nhưng vì đọc và viết vào thời trung cổ chưa được quan trọng nên mọi người bắt đầu phát âm sai từ này, và từ ekename, chúng ta có nickname, một biến thể dễ đọc và nghe ngầu hơn rất nhiều so với ekename.

10. Khi việc làm biếng đọc trở nên quá phổ biến

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Vào năm 2018, tl;dr (viết tắt của too long, didn’t read) đã chính thức xuất hiện trong từ điển Merriam-Webster.

Fun fact: Dành cho những ai yêu Hóa Học, từ dài nhất trong tiếng Anh là tên hóa học của titin, một loại protein khổng lồ có nguồn gốc từ titan, trong tiếng Hy Lạp cổ nghĩa là một nhóm thần khổng lồ đầy sức mạnh. Tên hóa học của titin có tổng cộng 189,918 kí tự và phải mất 1 tiếng đồng hồ để đọc đầy đủ. Bạn có thể đọc tên đầy đủ của titin tại đây.

Nguyên nghĩa không ngờ tới của những từ ngữ thông dụng chúng ta sử dụng hằng ngày

Nguồn bài: Tổng Hợp