Lịch sử

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết

Hạ Vũ Hà
Bạn có biết rằng ở nước Đức họ đã từng "khai tử" quân bài Hậu hay không?

Khuôn mặt của các vị vua trong bộ bài Tây chúng ta thường thấy, có thể là những người vô danh hoặc đơn giản là đại diện cho chế độ quân chủ. Tuy nhiên, theo International Playing Card Society (IPCS), tại Pháp, những lá bài đó lại miêu tả một số nhà lãnh đạo nổi tiếng trong lịch sử phương Tây.

Mặc dù chúng đã chịu nhiều thay đổi về thiết kế trong những năm qua; đặc biệt vào thế kỷ 17 ở Pháp, bốn vị vua trong bộ bài đã được đặt tên và danh tính; phản ánh tầm quan trọng và vĩ đại của chính chế độ quân chủ Pháp.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Các quân bài cổ điển. Hình chụp của William Creswell CC BY 2.0

Vào thời xưa, những nhà cai trị Pháp luôn muốn mình có thể lên ngôi vua và kết quả là hình ảnh các vị vua chúng ta thấy trên các lá bài chính là hình đại diện một số vị lãnh đạo thời bấy giờ như: Charlemagne, David, Caesar và Alexander.

Nguồn gốc của việc chơi bài, như chúng ta biết ngày nay, có phần mơ hồ. Theo nhà sử học Joseph Needham, lần đầu tiên chúng (trò chơi bài) xuất hiện là ở Nhà Đường Trung Quốc, vào thế kỷ thứ 9 sau Công nguyên, nhưng những lá bài đầu tiên này không được thiết kế trang phục chi tiết hay có số hoặc kí hiệu, cho đến mãi sau này.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Đây là 6 phiên bản khác của vua ở quân bài chuồn.

Người ta cho rằng hình ảnh nhà vua lần đầu tiên xuất hiện trên các lá bài được sản xuất ở Ấn Độ hoặc Ba Tư và những lá bài này được đưa đến châu Âu thông qua bán đảo Iberia vào thời trung cổ.

Chúng ta có thể khá chắc chắn rằng việc chơi bài xuất hiện ở châu Âu vào cuối thời trung cổ, có lẽ là vào nửa sau của thế kỷ 14. Trong khoảng thời gian này, những bài thuyết giảng của các giáo sĩ ở Ý, Pháp và Tây Ban Nha thể hiện cách chơi bài, trong đó thường nghiêm cấm việc đánh bạc và dùng xúc xắc.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Lá bài Pháp cổ điển. Nữ hoàng của chất bích được liên kết với Pallas. Vua của chất chuồn được liên kết với Alexander Đại đế. Hình chụp của William Creswell CC BY 2.0.

Trong thời trung cổ, thiết kế của các lá bài rất đa dạng, mặc dù có một số yếu tố quen thuộc dường như vẫn nhất quán. Theo International Playing Card Society, hầu hết các biến thể đều bao gồm sự kết hợp của ba hoặc đôi khi là bốn lá bài "hoàng gia" như: vua, nữ hoàng, hiệp sĩ và đầy tớ. Sau đó chúng sẽ được khoác lên người những bộ quần áo mang tính biểu tượng khác nhau và kèm theo đó là một các cốc, đồng xu, thanh kiếm hoặc cây gậy.

Những lá bài này và các trò chơi liên quan đến chúng, nhanh chóng trở nên phổ biến trên khắp châu Âu và các nhà sản xuất bắt đầu thử nghiệm các tìm cách hợp lý hóa sản xuất của họ.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
4 vị vua của 4 chất được vẽ dựa trên thiết kế của nước Anh. Hình chụp của Enoch Lau CC BY SA 3.0.

Các biến thể của từng khu vực bắt đầu phát triển. Ví dụ, ở Đức, các nữ hoàng đã bị loại bỏ hoàn toàn và các biểu tượng ban đầu được thay thế bằng hình chuông, trái tim, chiếc lá và hạt sồi.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Vua quân chuồn (trong thiết kế của Nga).

Về phần các thợ thủ công Pháp, chẳng bao lâu họ đã học được các kỹ thuật mới nhằm giúp cho công việc sản xuất lá bài được hiệu quả hơn và nó đã giúp cho thiết kế của họ chiếm ưu thế ở châu Âu. International Playing Card Society đã cho lá bài nữ hoàng hồi sinh và họ quyết định giữ một số biểu tượng mà người Đức đã sáng tạo ra để hoàn thành bộ bài Tây mà chúng ta thường sử dụng ngày nay.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Các biểu tượng quen thuộc trong một bộ bài là: chất cơ, chất rô, chất chuồn, chất bích.

Người Pháp thật sự đã có một bước tiến đổi mới trong việc lồng ghép các nhân vật lịch sử vào trong bộ bài Tây. Vào thế kỷ 16, các nhà thiết kế lần lượt thử nghiệm với một loạt các nhân vật trong đó có anh hùng La Mã như Augustus hoặc Constantine, hoặc nhân vật Kinh Thánh như Solomon. Tuy nhiên, vào đầu thế kỷ 17, họ đã quyết định chọn ra 4 cái tên gây tiếng vang trong lịch sử thế giới nhất, đặc biệt là Pháp.

Vị vua của quân bài cơ được xác định là Charlemagne, người anh hùng biểu tượng của Pháp, người mà đã thống nhất Franks và tạo ra Đế chế Carolingian vĩ đại. Đây là một lời nhắc nhở về quá khứ oai hùng của lịch sử Pháp và sự lâu dài của chế độ quân chủ.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Charlemagne (trái) và con trai cả của ông, Pepin the Hunchback. Bản sao được vẽ vào thế kỷ thứ 10 từ một bản gốc bị mất vào khoảng năm 830.

Vị vua trong quân bích là hình ảnh của vua David (1040 - 970 TCN), ông là vị vua nổi tiếng của vương quốc Israel thống nhất. Vua của quân bài rô là Julius Caesar, anh hùng La Mã và là người chinh phục Gaul. Cuối cùng, vua của quân chuồn là Alexander, nhà lãnh đạo Hy Lạp cổ đại đã đánh bại người Ba Tư và chinh phục những vùng đất xa xôi như Hindu Kush .

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Sự tiến hóa của vua quân cơ từ kiểu Rouen thành kiểu Anh.

Việc đặt tên và danh tính cho các thành viên hoàng gia đã tồn tại gần 200 năm ở Pháp mặc dù nó không hề phổ biến rộng rãi ở châu Âu.

Tuy nhiên, vào thế kỷ thứ 18, các nhà cách mạng Pháp bắt đầu không tán thành sự ngụ ý trong cách thiết kế của bộ bài Tây. Thay vào đó, họ ủng hộ những biểu tượng trung lập hơn và các hình ảnh không hoạt động dựa trên sự tôn vinh chế độ quân chủ Pháp.

Sự thật xoay quanh bộ bài tú lơ khơ mà chúng ta chưa hề hay biết
Charles, vua của quân bài cơ.

Kết quả là, việc xác nhận danh tính của những quân bài hoàng gia cụ thể là ai trong lịch sử dần trở nên "nguội lạnh" vào đầu thế kỷ thứ 19 và ngày nay các vị vua trên các quân bài đã không còn mối liên kết lịch sử nào, thậm chí là ở Pháp.

Nói đi cũng phải nói lại, vào thời gian đầu của thế giới hiện đại thì những hình ảnh của 4 vị vua anh dũng trên đã thu hút ánh nhìn của mọi người trên toàn thế giới vì sức ảnh hưởng chế độ quân chủ hùng mạnh của họ.

Nguồn bài: The Vintage News